السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
236
تفسير الميزان ( فارسي )
رجل من اهلى » و « الا رجل من اهل بيتى » همه كنايه از شخص على ( ع ) است ، يكى مىگويد : على از نفس رسول خدا ( ص ) است . ديگرى مىگويد : اهل او است . سومى مىگويد : اهل بيت او است . لا جرم كسى كه معظم روايات را با يك روايت آن هم بنا به يك نقلش تفسير مىكند ، و چنين تفسيرى را جايز مىداند غافل است از اينكه از گرماى آفتاب به نور آتش گريخته و خلاصه دچار اشكال بزرگترى مىشود . اشكال سومى كه به گفتار صاحب المنار متوجه است اين است كه وى گمان كرده استفاده اين معنا كه « على ( ع ) به منزله نفس رسول خدا ( ص ) است » مستند به صرف اين است كه فرمود : « رجل منى » آن گاه پيش خود گفته : صرف اينكه كسى بگويد : « فلانى از من است » دلالت ندارد بر اينكه فلانى در همه شؤون به منزله نفس او است ، و بيش از اين را نمىرساند كه يك نوع اتصال و اتباع ميان من و او هست ، هم چنان كه در گفتار ابراهيم آمده كه گفت « فَمَنْ تَبِعَنِي فَإِنَّه مِنِّي » « 1 » مگر اينكه قرينه ديگرى در كار باشد و بيش از اين را برساند ، مانند آيه « وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّه مِنْهُمْ » « 2 » . بلكه ما آن را از مجموع جمله « رجل منك » يا « رجل منى » با قرينه « لا يؤدى عنك الا انت » استفاده كرديم ، به همان بيانى كه در سابق گذشت ، و در اين استفاده فرقى نيست چه اينكه عبارت روايت « رجل منى » باشد و چه « رجل منك » و چه « رجل من اهلى » و چه « رجل من اهل بيتى » علاوه بر اينكه اگر منظور صرف پيروى بود ابو بكر هم در خطاب پيروى از رسول خدا ( ص ) بود ، ديگر معنا نداشت آيات برائت را از او بگيرد و به على ( ع ) واگذار كند و بفرمايد : « دستور آمده كه جز خودم ، و يا مردى از پيروانم آن را ابلاغ نكند » . دليل ديگر اينكه در روايتى كه نقل خواهد شد و حاكم آن را از مصعب بن عبد الرحمن نقل كرده است ، آمده كه بعد از آنكه پيغمبر اكرم ( ص ) به اهل طائف فرمود : « قسم به كسى كه جانم به دست او است نماز را به پا مىداريد و زكات را مىپردازيد يا اينكه مردى را از خودم ( يا چون جان خودم ) به سوى شما گسيل مىدارم » مردم به ابو بكر يا عمر نظر انداختند ( به گمان اينكه مراد پيغمبر ( ص ) يكى از آن دو است ) پس پيغمبر ( ص ) دست على را گرفت و فرمود : « اين » . تا ترديدى را كه پيش آمده بود رفع نمايد .
--> ( 1 ) هر كه مرا پيروى كند او از من است . سوره ابراهيم آيه 36 ( 2 ) هر كه از شما ايشان را دوست بدارد او خود از آنها است . سوره مائده آيه 51